Partycja zarezerwowana Windows: Napraw błąd aktualizacji raz na zawsze

Problem z aktualizacją systemu Windows, który objawia się komunikatem o niemożności zaktualizowania partycji zarezerwowanej przez system, to frustrująca, ale na szczęście często rozwiązywalna kwestia. Ta ukryta partycja, choć niewielka, jest absolutnie kluczowa dla prawidłowego rozruchu i funkcjonowania Twojego komputera. Jej niewystarczający rozmiar lub zapełnienie uniemożliwia instalację ważnych poprawek i nowych funkcji, co może prowadzić do luk w zabezpieczeniach i braku dostępu do najnowszych możliwości systemu.

Zrozum błąd: dlaczego aktualizacja Windows nie działa?

Kiedy system Windows odmawia aktualizacji, wskazując na problem z partycją zarezerwowaną, zazwyczaj chodzi o jedno: brak miejsca. Ta niewielka, ale niezwykle ważna partycja jest niczym serce Twojego systemu operacyjnego, przechowując kluczowe pliki rozruchowe. Bez niej Windows po prostu się nie uruchomi. W mojej praktyce często widzę, że to właśnie jej zbyt mały rozmiar, zwłaszcza w starszych instalacjach, jest głównym winowajcą problemów z aktualizacjami.

Co to jest Partycja Zarezerwowana przez System i dlaczego jest kluczowa?

Partycja Zarezerwowana przez System (SRP) lub partycja systemowa EFI (ESP) to mały, ukryty obszar na Twoim dysku twardym, który zawiera niezbędne pliki do uruchomienia systemu Windows. Znajdują się tam m.in. Menedżer Rozruchu Windows, dane konfiguracji rozruchu (BCD) oraz inne pliki potrzebne do inicjalizacji systemu operacyjnego. Bez tych komponentów, Twój komputer nie wiedziałby, jak znaleźć i uruchomić system Windows. To trochę jak instrukcja obsługi dla samego komputera, mówiąca mu, co ma zrobić, zanim jeszcze zobaczysz ekran logowania.

Za mała lub zapełniona główny winowajca problemów z aktualizacją

Głównym powodem, dla którego napotykamy ten błąd, jest fakt, że partycja SRP/EFI jest po prostu za mała lub zbyt zapełniona. Wiele starszych instalacji Windows, szczególnie tych zaktualizowanych z Windows 7/8 lub wczesnych wersji Windows 10, tworzyło tę partycję o rozmiarze zaledwie 100 MB. Nowsze aktualizacje systemu Windows, zwłaszcza te duże, wymagają jednak znacznie więcej miejsca często minimum 300-500 MB. Kiedy system próbuje zainstalować aktualizację, brakuje mu przestrzeni na tym krytycznym obszarze, co skutkuje błędem.

Co więcej, nie tylko pliki systemowe mogą zapełniać tę partycję. W mojej pracy spotkałem się z kilkoma czynnikami, które przyczyniają się do jej zapełnienia:

• Pliki aktualizacji BIOS/UEFI: Producenci sprzętu, tacy jak HP, Dell czy Lenovo, często zapisują swoje pliki aktualizacyjne BIOS/UEFI bezpośrednio na partycji EFI. Niestety, rzadko są one automatycznie usuwane po zakończeniu procesu, co prowadzi do gromadzenia się zbędnych danych.
• Niepotrzebne pliki czcionek i językowe: Czasami na partycji mogą zalegać stare lub nieużywane pliki czcionek oraz pakiety językowe, które nie są już potrzebne systemowi.
• Inne programy: W rzadkich przypadkach, niektóre programy antywirusowe lub szyfrujące mogą również zapisywać swoje dane na tej partycji, choć jest to mniej powszechne.

Czy mój komputer jest zagrożony? Sprawdź rozmiar swojej partycji w 3 krokach

Zanim przystąpisz do jakichkolwiek działań, warto sprawdzić, czy Twoja partycja SRP/EFI faktycznie jest za mała. To proste i zajmie tylko chwilę:

1. Naciśnij klawisze Win + X i z menu wybierz opcję "Zarządzanie dyskami".
2. W oknie Zarządzania dyskami poszukaj dysku systemowego (zazwyczaj Dysk 0). Zauważysz tam kilka partycji. Partycja, której szukamy, będzie oznaczona jako "Partycja Zarezerwowana przez System" lub "Partycja systemowa EFI". Zwróć uwagę na jej rozmiar.
3. Jeśli jej rozmiar to 100 MB lub mniej, a wolne miejsce jest bliskie zeru, to najprawdopodobniej masz do czynienia z opisywanym problemem. Idealnie, partycja ta powinna mieć co najmniej 300-500 MB, aby bezproblemowo obsługiwać przyszłe aktualizacje.

Zabezpiecz swoje dane: kopia zapasowa to podstawa

Jak bezpiecznie stworzyć backup danych i obraz systemu?

Nie będę wchodził w szczegóły konkretnych narzędzi, ponieważ jest ich wiele i zależą od Twoich preferencji. Ważne jest jednak, abyś stworzył dwie rzeczy:

• Kopię zapasową wszystkich ważnych plików osobistych: Dokumentów, zdjęć, filmów, projektów. Możesz to zrobić ręcznie, kopiując je na zewnętrzny dysk, lub użyć wbudowanych narzędzi Windows (Historia plików, Kopia zapasowa i przywracanie) bądź oprogramowania firm trzecich.
• Obraz systemu: To dokładna kopia całego dysku systemowego, która pozwoli Ci przywrócić system do stanu sprzed operacji, jeśli coś pójdzie nie tak. Windows ma wbudowaną funkcję tworzenia obrazu systemu (dostępną w "Kopia zapasowa i przywracanie (Windows 7)"), ale możesz też skorzystać z darmowych narzędzi do klonowania dysków, takich jak AOMEI Backupper czy Macrium Reflect Free.

Upewnij się, że kopia zapasowa jest przechowywana na zewnętrznym nośniku, który nie zostanie dotknięty operacjami na dysku.

Czego będziesz potrzebować do naprawy? Przygotuj niezbędne narzędzia

Aby skutecznie rozwiązać problem z partycją zarezerwowaną, będziesz potrzebować kilku narzędzi. Na szczęście większość z nich jest dostępna w systemie Windows lub jako darmowe oprogramowanie:

• Wiersz polecenia (CMD) z uprawnieniami administratora: Niezbędny do podmontowania ukrytej partycji i usunięcia zbędnych plików.
• Darmowe oprogramowanie do zarządzania partycjami: Jeśli zwolnienie miejsca nie wystarczy, będziesz potrzebować programu zdolnego do bezpiecznego rozszerzenia partycji systemowej. Polecam takie narzędzia jak:
  • AOMEI Partition Assistant Standard Edition
  • MiniTool Partition Wizard Free Edition
  • GParted (wymaga utworzenia bootowalnego nośnika USB)

Pierwsza pomoc: zwolnij miejsce bez zmiany rozmiaru partycji

Zanim zdecydujesz się na bardziej inwazyjne metody, takie jak rozszerzanie partycji, zawsze polecam zacząć od próby zwolnienia miejsca. To najmniej ryzykowne podejście, które w wielu przypadkach okazuje się wystarczające. Polega ono na tymczasowym udostępnieniu ukrytej partycji, a następnie usunięciu z niej niepotrzebnych plików.

Krok 1: Uruchamianie Wiersza polecenia z uprawnieniami administratora

Aby móc manipulować ukrytymi partycjami, musisz mieć odpowiednie uprawnienia. Oto jak uruchomić Wiersz polecenia:

1. W pasku wyszukiwania Windows (obok przycisku Start) wpisz "cmd".
2. W wynikach wyszukiwania kliknij prawym przyciskiem myszy na "Wiersz polecenia" i wybierz "Uruchom jako administrator".
3. Jeśli pojawi się okno Kontroli konta użytkownika, potwierdź, klikając "Tak".

Krok 2: Jak podmontować ukrytą partycję EFI za pomocą polecenia mountvol?

Partycja EFI/SRP jest domyślnie ukryta i nie ma przypisanej litery dysku, dlatego musimy ją najpierw podmontować. Wybierz literę, która nie jest używana przez inne dyski (np. Y:):

4. W otwartym Wierszu polecenia wpisz następujące polecenie i naciśnij Enter:

   mountvol Y: /s

   To polecenie przypisze literę Y: do partycji systemowej EFI/SRP. Jeśli Y: jest już używane, wybierz inną wolną literę.

Krok 3: Bezpieczne usuwanie zbędnych plików co można usunąć, by zwolnić miejsce?

Teraz, gdy partycja jest podmontowana, możesz uzyskać do niej dostęp i usunąć zbędne pliki. Pamiętaj, aby być ostrożnym i usuwać tylko to, co jest wskazane, aby nie uszkodzić systemu.

Usuwanie niepotrzebnych plików czcionek

Stare lub nieużywane pliki czcionek mogą zajmować cenne megabajty. Możesz je bezpiecznie usunąć, używając polecenia:

del Y:\EFI\Microsoft\Boot\Fonts\*.ttf

Potwierdź usunięcie, naciskając T (Tak) i Enter. Jeśli pliki nie istnieją, nic się nie stanie.

Identyfikacja i usunięcie starych plików aktualizacji BIOS od producenta (HP, Dell, Lenovo)

To często największy pożeracz miejsca. Producenci sprzętu często tworzą własne foldery na partycji EFI do przechowywania plików aktualizacji BIOS/UEFI. Możesz je zidentyfikować, przeglądając zawartość partycji:

5. W Wierszu polecenia wpisz Y: i naciśnij Enter, aby przejść do partycji.
6. Następnie wpisz dir i naciśnij Enter, aby wyświetlić zawartość katalogu głównego partycji. Szukaj folderów o nazwach producentów, np. HP, Dell, Lenovo.
7. Jeśli znajdziesz taki folder (np. HP), możesz spróbować go usunąć. Pamiętaj, że jest to bezpieczne tylko, jeśli aktualizacja BIOS została już pomyślnie zainstalowana. Jeśli masz wątpliwości, możesz spróbować przenieść folder na inny dysk, zamiast go usuwać. Aby usunąć folder (np. HP), użyj polecenia:

   rd /s /q Y:\EFI\HP

   Zastąp HP nazwą folderu, który chcesz usunąć. Opcja /s usuwa wszystkie podkatalogi i pliki, a /q usuwa je bez pytania o potwierdzenie, więc używaj z rozwagą!

Krok 4: Odmontowanie partycji i ponowna próba aktualizacji Windows

Po zwolnieniu miejsca musisz odmontować partycję, aby system mógł ją ponownie wykorzystać:

8. W Wierszu polecenia wpisz:

   mountvol Y: /d

   Naciśnij Enter. Spowoduje to usunięcie przypisanej litery dysku Y: i ukrycie partycji.

9. Zamknij Wiersz polecenia.
10. Uruchom ponownie komputer i spróbuj ponownie przeprowadzić aktualizację systemu Windows. Mam nadzieję, że tym razem proces zakończy się sukcesem!

Rozszerz partycję: trwałe rozwiązanie problemu

Jeśli zwolnienie miejsca nie przyniosło rezultatu lub chcesz mieć pewność, że problem nie powróci, rozszerzenie partycji zarezerwowanej przez system jest trwałym rozwiązaniem. Jest to jednak bardziej zaawansowana operacja, która wymaga użycia specjalistycznego oprogramowania i zwiększonej ostrożności. Pamiętaj, że kopia zapasowa danych jest tu absolutnie niezbędna!

Dlaczego narzędzia Windows najczęściej tu nie pomogą?

Wielu moich klientów pyta, dlaczego nie można po prostu użyć wbudowanego "Zarządzania dyskami" w Windows. Odpowiedź jest prosta: narzędzie to pozwala rozszerzyć partycję tylko wtedy, gdy bezpośrednio za nią znajduje się nieprzydzielone miejsce. W przypadku partycji SRP/EFI, która zazwyczaj znajduje się na początku dysku, pomiędzy nią a partycją systemową (C:) często znajduje się partycja odzyskiwania lub inne małe partycje. To sprawia, że nie ma bezpośrednio sąsiadującego, nieprzydzielonego miejsca, które mogłoby być dołączone do SRP/EFI za pomocą narzędzi Windows.

Wybieramy darmowe i sprawdzone oprogramowanie do zarządzania partycjami

Na szczęście istnieją darmowe programy firm trzecich, które potrafią ominąć te ograniczenia. Pozwalają one na przenoszenie partycji i tworzenie nieprzydzielonego miejsca tam, gdzie jest potrzebne. Oto moje rekomendacje:

• AOMEI Partition Assistant Standard Edition: Bardzo intuicyjny i potężny program, który doskonale radzi sobie z zarządzaniem partycjami.
• MiniTool Partition Wizard Free Edition: Kolejna świetna opcja, oferująca podobne funkcjonalności i łatwość obsługi.
• GParted: Bardzo potężne narzędzie open-source, które działa z poziomu bootowalnego nośnika USB. Jest nieco bardziej zaawansowane, ale niezwykle skuteczne.

Instrukcja krok po kroku: zwiększanie partycji za pomocą AOMEI Partition Assistant

Pokażę Ci, jak rozszerzyć partycję EFI/SRP, używając AOMEI Partition Assistant jako przykładu. Procedura w innych programach jest bardzo podobna.

Krok 1: Zmniejszanie partycji systemowej (C: ), by stworzyć wolne miejsce

Najpierw musimy "odebrać" trochę miejsca z partycji systemowej (C:), aby stworzyć nieprzydzielony obszar:

1. Pobierz i zainstaluj AOMEI Partition Assistant. Uruchom program.
2. W głównym oknie programu znajdź partycję C: (lub inną, z której chcesz zabrać miejsce). Kliknij na nią prawym przyciskiem myszy i wybierz opcję "Zmień rozmiar/Przenieś partycję" (Resize/Move Partition).
3. W nowym oknie przeciągnij lewą krawędź partycji C: w prawo, aby zmniejszyć jej rozmiar. Zostaw około 500 MB - 1 GB nieprzydzielonego miejsca. Upewnij się, że nieprzydzielone miejsce pojawi się po lewej stronie partycji C:. Kliknij "OK".

Krok 2: Przesuwanie partycji, aby wolne miejsce sąsiadowało z partycją EFI/SRP

Teraz musimy przesunąć partycję odzyskiwania (Recovery Partition), która zazwyczaj znajduje się pomiędzy SRP/EFI a nowo utworzonym nieprzydzielonym miejscem, tak aby to wolne miejsce znalazło się bezpośrednio obok partycji EFI/SRP:

4. Zlokalizuj partycję odzyskiwania (zazwyczaj ma etykietę "Recovery" lub jest małą partycją bez litery dysku). Kliknij na nią prawym przyciskiem myszy i ponownie wybierz "Zmień rozmiar/Przenieś partycję".
5. W oknie przeciągnij całą partycję odzyskiwania w prawo, tak aby nowo utworzone nieprzydzielone miejsce znalazło się bezpośrednio po prawej stronie partycji EFI/SRP. Kliknij "OK".
6. W tym momencie powinieneś zobaczyć w programie AOMEI, że nieprzydzielone miejsce znajduje się tuż obok Twojej partycji EFI/SRP.

Krok 3: Łączenie wolnego miejsca z Partycją Zarezerwowaną przez System

Gdy nieprzydzielone miejsce sąsiaduje z partycją EFI/SRP, możesz je w końcu połączyć:

7. Kliknij prawym przyciskiem myszy na Partycję Zarezerwowaną przez System (EFI/SRP) i wybierz "Zmień rozmiar/Przenieś partycję".
8. W nowym oknie przeciągnij prawą krawędź partycji EFI/SRP w prawo, aby objęła całe nieprzydzielone miejsce. Zwiększ jej rozmiar do około 500-700 MB. Kliknij "OK".

Krok 4: Zastosowanie zmian i restart komputera

Wszystkie te operacje są na razie tylko "na papierze". Musisz je zastosować, aby zostały wykonane na dysku:

9. W lewym górnym rogu okna AOMEI Partition Assistant kliknij przycisk "Zastosuj" (Apply).
10. Program wyświetli listę oczekujących operacji. Przejrzyj je dokładnie i potwierdź, klikając "Kontynuuj" (Proceed).
11. Komputer prawdopodobnie będzie musiał zostać ponownie uruchomiony, aby wykonać operacje na partycjach przed załadowaniem systemu Windows. Pozwól programowi działać. Może to potrwać dłuższą chwilę.
12. Po zakończeniu operacji i ponownym uruchomieniu komputera, partycja EFI/SRP powinna mieć zwiększony rozmiar. Możesz to sprawdzić ponownie w "Zarządzaniu dyskami". Teraz możesz spróbować ponownie przeprowadzić aktualizację systemu Windows.

Gdy nic nie pomaga: ostateczne kroki i prewencja

W większości przypadków jedna z powyższych metod powinna rozwiązać problem z partycją zarezerwowaną przez system. Jednak czasami, mimo najlepszych starań, problem może się utrzymywać. W takich sytuacjach musimy rozważyć bardziej radykalne rozwiązania, a także pomyśleć o tym, jak zapobiegać podobnym problemom w przyszłości.

Czy ponowna instalacja systemu Windows to jedyne wyjście?

Ponowna instalacja systemu Windows to zawsze ostateczność. Jeśli wszystkie inne metody zawiodły, a aktualizacja systemu jest absolutnie niemożliwa, świeża instalacja może być jedynym rozwiązaniem. W takim przypadku system Windows utworzy partycje o odpowiednim rozmiarze, co powinno wyeliminować problem. Pamiętaj jednak, że wiąże się to z koniecznością ponownej instalacji wszystkich programów i konfiguracji systemu, dlatego zawsze traktuj to jako ostatnią deskę ratunku.

Przeczytaj również: Jak zaktualizować Chrome? Bezpieczeństwo i AI w Twojej przeglądarce

Jak uniknąć tego problemu w przyszłości? Dobre praktyki

Aby uniknąć ponownego wystąpienia problemów z partycją zarezerwowaną przez system, warto przyjąć kilka dobrych praktyk:

• Monitoruj miejsce na partycjach: Regularnie sprawdzaj rozmiar i wolne miejsce na partycji EFI/SRP za pomocą Zarządzania dyskami. Jeśli zauważysz, że zaczyna brakować miejsca, interweniuj, zanim problem stanie się krytyczny.
• Ostrożność przy aktualizacjach BIOS/UEFI: Jeśli Twój producent sprzętu oferuje aktualizacje BIOS/UEFI, upewnij się, że po ich zainstalowaniu nie pozostawiają one zbędnych plików na partycji EFI. Jeśli tak, usuń je ręcznie, korzystając z metody "zwolnienia miejsca".
• Rozważ większą partycję przy nowej instalacji: Jeśli kiedykolwiek będziesz instalować system Windows od nowa, możesz ręcznie utworzyć partycję EFI/SRP o większym rozmiarze (np. 500 MB), aby mieć pewność, że w przyszłości nie zabraknie na niej miejsca.
• Regularne czyszczenie: Co jakiś czas możesz profilaktycznie podmontować partycję EFI/SRP i sprawdzić, czy nie ma na niej zbędnych plików czcionek lub starych folderów producenta, które można bezpiecznie usunąć.